Turnuvanın en güzel anı stadyumda yaşanmadı: Bir İngiliz gazetecinin gözünden 'fazla Amerikan' bir Dünya Kupası
Final arifesinde Substack'in resmi yayını On Substack, altıncı Dünya Kupası finalini beklerken yakaladığı The Guardian yazarı ve futbol tarihçisi Jonathan Wilson'la uzun bir söyleşi yayımladı. Altı haftada 15 maç, iki gece düzgün uyku, rötarlı uçaklar — ve Wilson'a göre turnuvanın en büyük anlarından biri stadyumda değil, havalimanındaki bir Chili's ekranının önünde yaşandı.
Dünya Kupası'nın yeni tarihini anlattığı "The Power and the Glory" kitabı bu yıl raflara çıkan, taktik tarihinin başyapıtı "Inverting the Pyramid"in yazarı Jonathan Wilson, pazar günkü İspanya-Arjantin maçıyla kariyerinin altıncı Dünya Kupası finalini izleyecek. Final arifesinde Substack'in resmi yayını On Substack, Wilson'la hem bir söyleşi hem de Dallas'taki İspanya-Fransa yarı finalini saat saat anlattığı bir günlük yayımladı. Bilanço başlı başına bir hikâye: altı haftada 15 maç — üçü Mexico City'de, üçü Guadalajara'da, ikisi Monterrey'de, dördü Dallas'ta, ikisi Houston'da, biri Boston'da.
Wilson'ın turnuvadan aklında kalan en büyük an ise bu 15 maçın hiçbirinden değil. Houston'daki maçtan Dallas'a dönerken Almanya-Paraguay maçı penaltılara uzamış, Wilson uçağa yetişmek için güvenlikten koşarak geçmiş ve havalimanındaki Chili's restoranının ekranlarına takılmış. Menüsünü sevmediği için restoranın dışında durmuş: başında 8-9 kişiymiş, penaltılar başladığında birkaç düzine, seri bittiğinde 60-80 kişi. Tarifi şöyle: birkaç güvenlik görevlisi, bir pilot, temizlik görevlileri, İsviçre formalı bir adam, Meksika formalı bir kalabalık, bebek arabasında bebekler, tekerlekli sandalyede yaşlılar. "Dünyanın en çeşitli insan grubunu seçmeye kalksanız daha iyisini kuramazdınız" diyor Wilson. "Herkesin heyecanlı bir sonu izlemek için bir araya geldiği o büyük Dünya Kupası anıydı."
Peki stadyumda olmak ne katıyor? Wilson'ın cevabı bir dil benzetmesi: "Bir dili ana diliniz gibi konuşmak için 6-7 yaşından önce başlamanız gerekir. Futbol da tıpkı böyle." Dört-beş yaşında tribüne çıkanlar, maçın duygusal ivmesinin ne yöne döndüğünü açıklayamasa da "koklayabiliyor". Wilson o çocuklardan: Sunderland taraftarı, ilk maçına Ekim 1982'de altı yaşında gitmiş. O yıllarda 16 yaş altı bilet 2,5 sterlinmiş; deplasmanlara ise bir fanzin editörü, dergisini sattırması karşılığında onları arabasıyla götürür, üstüne 10 sterlin de harçlık verirmiş.
Söyleşinin en çok konuşulacak bölümü, Wilson'ın bu turnuvanın atmosferine dair tespitleri. "Aralıksız bir bombardıman. Maçtan üç saat önce başlıyorlar, size gürültü püskürtüp bir şeyler satmaya çalışıyorlar" diyor. Dance Cam, Kiss Cam, tribün kameraları... "İngiltere'de olsa insanlar kameraya kaba işaretler yapardı. Sırıtıp el sallamaları, akışa uymaları imkânsız olurdu." Wilson bu uysallığı bilet fiyatlarına bağlıyor: "Buradaki her şey o kadar pahalı ki insanlar 'Buna 5.000 dolar verdim, en azından iyi vakit geçirdiğime kendimi ikna etmeliyim' diye düşünüyor olabilir."
Dallas'taki İspanya-Fransa yarı finalinin tribünü de bu tabloya uymuş: Wilson maçın havasını "tuhaf biçimde kaygısız" diye anlatıyor. İspanya o kadar üstünmüş ki Fransız taraftarlar kaderlerini erkenden kabullenmiş; takımı ateşlemek için tribünden büyük bir kükreme hiç gelmemiş. Wilson buna bir tarih notu düşüyor: Fransa'da birinci lig seyirci ortalaması 20 bini ilk kez 1998 Dünya Kupası şampiyonluğundan sonra aşmış; o yıllarda Fransızların futbolu mu, rugby'yi mi yoksa bisikleti mi sevdiği ciddi ciddi tartışılırmış.
Günlük ise mesleğin mutfağını anlatıyor ve mutfak hiç şık değil. Altı haftada tek gün izin yok; altı saatten fazla uyuduğu gece sayısı iki. Yarı final sonrası Dallas'ta bir Meksika restoranında garson neşeyle "Taco Tuesday" kampanyasını duyurunca iki gazetecinin de tepkisi aynı olmuş: "Bugün salı mı?" Bir gün önceki yolculuk da özetin özeti: dört saat rötar, Charlotte üzerinden aktarma, Teksas'ta fırtına, Kuzey Carolina'da yıldırım, tam kalkarken bir yolcunun uçakta kusması — ve sabahki simitten otel barındaki Doritos paketine kadar 13 saat boyunca boş mide.
Söyleşinin bir diğer katmanı, Wilson'ın kendi bültenini nasıl büyüttüğü. Wilson's World (of football) adlı Substack yayını turnuva boyunca abone sayısını yüzde 40 artırmış. En çok okur getiren yazıyı Houston-Dallas otobüsünde yazmış: Folarin Balogun'un kırmızı kart cezasının kaldırılması kararına duyduğu öfkeyi, 1962'den bulduğu tarihsel bir emsalle birleştirmiş. "En iyi, bir şeyi önemsediğimde ve arkasında tarih olduğunda yazıyorum" diyor. Kadrolu gazeteciliğe dönmeyi düşünmüyor; serbest çalışmanın güvencesini de bir metaforla anlatıyor: "Sizi yedi sekiz ip birden taşıyorsa, biri koptuğunda hâlâ altı yedi ip sizi tutuyordur. Bu hiç de kötü bir konum değil."
Finale iki gün kala Wilson'ın programında beş podcast, New York Bowery Ballroom'da bir canlı yayın, bir köşe yazısı ve finalden iki gün önceki geleneksel gazeteciler yemeği var. Günlüğün kapanış cümlesi, pazar günü ekran başına geçecek herkes için turnuvanın özeti gibi: "Herkes son damla benzinle koşuyor ama Dünya Kupaları böyledir. Böyle olması gerekir."